Stichting wil op Koningsplein monument voor zwarte bevrijders
Het provinciaal monument op het Koningsplein bestaat uit meerdere figuren, onder wie een Amerikaanse soldaat.
Oranjeplein najaar 1944: logistiek centrum voor het Amerikaanse leger. Foto RHCL.
Een nieuw beeld op het Koningsplein moet eer betonen aan de 15.000 Afro- Amerikaanse soldaten die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog betrokken waren bij de bevrijding van Nederland. 'Het is onze hoop dat dit beeld en vijf murals nog in 2026 kunnen worden gerealiseerd', schrijft de stichting Black Liberators in Nederland in een manifest.
Het moment van de oproep is goed gekozen: één dag voor zondag 24 mei, Memorial Day op de militaire erebegraafplaats in Margraten. De stichting, met Theo Bovens en Camille Oostwegel senior in het bestuur, lanceerde het pleidooi op de eigen website en in De Limburger.
Het Koningsplein heeft als locatie de voorkeur omdat hier al het provinciaal monument van Charles Eijck staat dat bevrijders en slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdenkt. En naast het Koningsplein, op het Oranjeplein, waren najaar 1944 talloze zwarte Amerikaanse soldaten betrokken bij de enorme voorraden die het Amerikaanse leger er in de buitenlucht had opgeslagen. De stichting heeft kennelijk een voorkeur voor het Koningsplein maar ziet ook Eijsden-Margraten, Heerlen, Sittard-Geleen, Valkenburg aan de Geul en Venlo vanwege de stationering van Afro-Amerikaanse soldaten als geschikte locaties. Naast het beeld zijn deze plaatsen ook kandidaat voor een 'mural' muurschildering. Alle nieuwe monumenten moeten aan elkaar worden gelinkt met een identiek beeldmerk dat al is ontworpen.
Dienstbaarheid en opoffering
Het manifest van de stichting Black Liberators kan niet los worden gezien van de verontwaardiging die in 2025 ontstond rondom Afro-Amerikaanse soldaten. Toen werd bekend dat in de expo-ruimte van het Amerikaans kerkhof in Margraten een informatiepaneel over een zwarte soldaat op last van hogerhand werd verwijderd.
'Deze geschiedenis van dienstbaarheid en opoffering van de Afro-Amerikaanse gemeenschap tijdens de oorlog is grotendeels afwezig in het Nederlandse collectieve geheugen en pas onlangs zijn de inspanningen van deze soldaten formeel erkend. De stichting wil nieuwe verhalen ontdekken over de stationering van zwarte troepen in Nederland en van de 174 Afro-Amerikaanse soldaten die begraven of herdacht worden op de Nederlands-Amerikaanse begraafplaats in Margraten.'
Caravaggio
Om een verbinding te scheppen tussen alle locaties, wordt bij elke muurschildering en bij het beeld een zegel geplaatst. Het zegel is gebaseerd op een tekening van Jean Gouders die zich liet inspireren door Caravaggio's 'De Begrafenis van Christus'. Het beeld moet een directe verbinding leggen met de geschiedenis van de begraafplaats in Margraten.