Het wordt erop of eronder voor het plan om de barrière van de sporen op te lossen met een spoortunnel. De komende maanden beoordeelt een adviesbureau in opdracht van de gemeente de ideeën die na jaren van studeren en overleg nu op tafel liggen. Is het advies er dan beslist de gemeenteraad.

Dat gaat zeer waarschijnlijk begin 2027 gebeuren want zo lang duurt het voordat het adviesbureau zijn werk heeft gedaan. De raadsleden hakken de spoorknoop door en gaan voor keuze 1 of keuze 2:

Keuze 1, spoorplan Jo Coenen en Luc Soete
Er komt een spoortunnel met een ondergronds station en een overdekt stuk spoor waardoor alle bovengrondse sporen en de overwegen Duitsepoort en Dr. Ariënsstraat verdwijnen. De stad is dan verlost van de spoor-barrière tussen centrum en oost. Ook ontstaat er ruimte voor nieuwe woningen, kantoren en scholen. Geschatte kosten van dit plan: 750 miljoen, te betalen met gebruik van circa 37,5 miljoen euro per jaar aan erfpacht-inkomsten dankzij de nieuwbouw rond het station.

Of het wordt toch:

Keuze 2, voorstel van College van B en W
Een deel van de sporen verdwijnt en maakt plaats voor woningen, scholen en kantoren. Aan de Meerssenerweg vervangt een nieuw gebouw het groene glazen huis bij de opgang naar de passerelle. De oversteek over de sporen die blijven, maak je met een nieuwe passerelle. Bij de Sint Maartenslaan komt een nieuwe fiets-voetgangersbrug over de sporen naar de Meerssenerweg. De zuidkant van de fietstunnel Scharnerweg wordt opgeknapt en uitgebreid met een voetpad. De overwegen Duitsepoort en Dr. Ariënsstraat blijven. Geschatte kosten: 188 tot 240 miljoen euro.

‘Een brug te ver’
De twee keuzes maken duidelijk hoe verschillend er wordt gedacht. In het stadhuis heeft vanaf het prille begin nooit enige vorm van applaus geklonken voor het idee spoortunnel. ‘Een brug te ver’, was de eerste reactie en daarna ging het bij de bestuurders eerst en vooral over de onbetaalbaar hoge kosten, maar nooit over de opbrengsten.
Anno nu wordt het plan nog steeds als onrealistisch aan de kant geschoven. In de nieuwe kijk van de gemeente op de toekomst van de stad (Omgevingsvisie 2040) wordt de spoortunnel met zorgvuldig gekozen woorden begraven: ‘Een mogelijke, maar kostbare oplossing is het ondertunnelen van de spoorbundel met een ondergronds station zoals voorgesteld in het burgerinitiatief van de heren Soete en Coenen. Omdat de haalbaarheid van dit initiatief onzeker is, mede doordat het niet bijdraagt aan de OV-bereikbaarheid, kijken we ook naar andere oplossingsrichtingen.’ De killer-woorden zijn ‘kostbare oplossing’ en ‘haalbaarheid onzeker’.
Het kan nog killer: de nieuwe coalitie in de gemeenteraad noemt in haar programma-akkoord de spoortunnel niet eens. Stilte met een oorverdovende boodschap.

Beperkte ingreep in spoor-spaghetti
De bestuurders in het stadhuis zijn voorstander van een eigen plan met een beperkte ingreep in de spoor-spaghetti van het stationsemplacement. Aan de Wyckerpoort-kant vervallen enkele sporen. Dat biedt de ruimte om er vooral woningen te bouwen. Daar ligt de focus van de gemeente die een brede zone langs de sporen tussen Geusselt en Randwyck bijelkaar bracht in het plan GRND MSTRG. Dat is het Maastrichtse aandeel in een Limburg-breed bouwprogramma rondom Intercity-stations dat is afgesproken met de vorige minister van Volkshuisvesting Hugo de Jonge.
De spoorbarrière wordt volgens de gemeente voldoende opgelost met een nieuwe passerelle, een nieuwe brug voor fietsers en voetgangers bij de Sint Maartenslaan en een verbeterde voetgangers- en fietserstunnel aan de Scharnerweg.

Relikwie uit de 20ste eeuw
Jo Coenen en Luc Soete, respectievelijk stedenbouwkundige/architect en econoom, zien het netwerk van sporen bij het centraal station als een relikwie uit de 20ste eeuw. Grotendeels niet meer nodig voor de huidige spoorbehoefte. Opruimen is dan ook het devies voor die onnodige barrière, een ‘spoorbreuk’ in de stad volgens de taal van Coenen en Soete. Dankzij de grote opruim-actie komen tienduizenden vierkante meters vrij die je terug kunt geven aan de stad. Om oost en centrum drempelvrij te verbinden en om te bouwen en een nieuwe groene allee aan te leggen langs de Meerssenerweg. Kiest de gemeenteraad straks niet voor de spoortunnel dan wordt de spoorbreuk volgens Coenen en Soete "‘vereeuwigd’ in de structuur van de stad.

350 meter lange 'spoorkelder'
Luc Soete en Jo Coenen hebben in mei 2026 een nieuwe versie van hun plan gepresenteerd in ‘Rond het spoor’, noem het 2.0 want er was al een 2025-versie. Het plan is aangepast en voorziet nu in een 350 meter lange ‘spoorkelder’ met station en perrons. De ondergrondse sporen liggen nu niet meer bij het oude stationsgebouw maar aan de Wyckerpoort-kant. Ook in de jongste versie vervallen tussen het historische seinhuis en pakweg station Randwyck alle bovengrondse sporen. Alleen zo wordt de spoorbarrière opgelost, vinden Jo Coenen en Luc Soete: De varianten in het plan van de gemeente ‘lossen ons inziens de spoorbarrière in de stad niet op. Integendeel, de Maastrichtse spoorzone wordt eerder aangepast aan de bestaande spoorbarrière die daarmee als het ware vereeuwigd wordt.’

Wat de gemeenteraad in 2027 ook beslist, ze hebben aangegeven dat na 50 maanden denken en ontwerpen hun burgerinitiatief stopt met hun "finale rapportage".

Buurten tegen 'opportunistische varianten'
De vijf buurtnetwerken rondom het spooremplacement hebben hun voorkeur uitgesproken voor het plan van Coenen en Soete. In een stuk aan de gemeenteraad schreven ze: "Het voorstel (van Coenen. Soete red.) is het resultaat van intensieve medewerking en betrokkenheid van vele burgers van Maastricht. Wij rekenen dan ook op een brede steunbetuiging zodat het stadsbestuur kan worden overtuigd om niet te kiezen voor de goedkope, hoofdzakelijk opportunistische varianten in het GRAND MSTRG-voorstel. Varianten die de spoorbreuk in Maastricht grotendeels intact laten maar wel gebruik maken van de ruimte van het spooremplacement voor woningbouw."