Het is oktober 2028. Je stapt de badkamer in van je nieuwe woning in Limmel aan de Maas. Je staat op en tussen tegels van Mosa. Maar er is meer: je dankt de vloerverwarming en het warme water van de regendouche ook aan Mosa.

Dat zit zo: de Mosa-ovens bakken op een temperatuur van 1150 graden Celsius vloer- en wandtegels. De restwarmte van die ovens wordt via geïsoleerde buizen naar de warmtefabriek gebracht die nog moet worden gebouwd. Vanuit de warmtefabriek gaat warm water naar de meer dan 1.000 woningen van Limmel aan de Maas.

Het wordt mogelijk door de samenwerking tussen Mosa en de gemeente Maastricht in het warmtenet dat de gemeente opricht. De voorbereidingen voor het project begonnen in 2025 met het besluit om de nieuwe oven voor de vloertegelfabriek in Limmel geschikt te maken voor koppeling aan het warmtenet. Ook de tweede vloertegel-oven wordt aangesloten op het warmtenet, de ovens van de wandtegelfabriek aan de Meerssenerweg volgen. Mosa levert de warmte gratis, de gemeente betaalt de aanpassingen aan de ovens om de warmte te kunnen gebruiken en leidingen van het warmtenet.

Uitgebreide serie vernieuwingen
De nieuwe oven is onderdeel van een uitgebreide serie vernieuwingen bij Mosa:

• De nieuwe oven in Limmel gebruikt 25% minder gas dan de voorganger en stoot dus ook minder vervuilende stoffen uit. De oven kan worden omgebouwd naar waterstof of elektriciteit als deze energiebronnen beschikbaar komen.

• De levering van de schoorsteen-warmte aan het warmtenet zorgt voor afkoeling van de rookgassen. De afgekoelde gassen kunnen chemisch worden gereinigd. Zaken als stof, chloriden, fluoriden, stikstof en zwavel worden dan verwijderd. Mosa onderzoekt of die afvalstroom te gebruiken of te verwerken is.

• Daarna kan als volgende stap het CO2 uit de rookgassen worden gehaald, dit is een apart project.

• De bestaande ovens zijn 4 tot 6% zuiniger gemaakt. Dat scheelt want in totaal gebruikt Mosa per jaar een aanzienlijke hoeveelheid aardgas.

• Een oven die niet wordt gebruikt, gaat uit. Eerder bleef zo'n oven 'stand-by' branden op ongeveer 800 graden.

• De tegels worden tot 25% dunner ('daar zijn vooral de tegelzetters heel blij mee'). Dus minder grondstoffen, minder energie, minder uitstoot, minder transport, maar zegt Mosa: 'Met dezelfde Mosa-kwaliteit.'

• Hergebruik van tegels is mogelijk. Samen met een Duitse partner is een nieuwe lijm ontwikkeld die het mogelijk maakt tegels na installatie los te maken, een uniek concept in de markt.

• Mosa kan deze verwijderde tegels en snij-afval van tegels gebruiken als grondstof voor nieuwe tegels.

Veel minder gas
Het hele pakket zorgt volgens Willem Stas, bij Mosa verantwoordelijk voor de productie en milieuzaken, voor een 'significante' verlaging van de totale milieubelasting. Mark Jansen, manager marketing: 'We maken nog steeds 5 miljoen vierkante meter tegels per jaar maar nu met alle maatregelen samen kan dat met veel minder gas.'

De milieumaatregelen neemt Mosa naar eigen zeggen vanuit zorg naar de omgeving. De gemeente Maastricht zorgde in 2024 daarnaast voor een impuls door Mosa strengere milieu-eisen op te leggen voor de vloertegelfabriek in Limmel. Aan die eisen wordt met de komst van de nieuwe oven en de reiniging van de rookgassen ruimschoots voldaan.

Fundament voor een toekomst in Maastricht
De keuze voor levering van schoorsteen-warmte en de reiniging van rookgassen kosten 8 tot 10 miljoen euro, de nieuwe oven alleen al heeft een prijskaartje van 3,5 miljoen euro. Maar ook op andere fronten investeert Mosa: het aanbod aan tegels wordt uitgebreid met een XL-formaat van 120 x 120 centimeter. Daarvoor is een nieuwe pers gekocht die het klei-mengsel onder hoge druk vormt. Tweede aankoop is een nieuwe sorteerlijn voor de kleine formaat vloertegels (15 x 15 en  30 x 30 centimeter).

Mosa heeft de gemeente laten weten de komende jaren in totaal tussen de 28 en de 35 miljoen euro te investeren. Al die investeringen betekenen dat Mosa toekomst ziet. Willem Stas: 'Dit geeft een duidelijk fundament voor ons in Maastricht'. De tegelproductie blijft dus op de huidige plekken: de wandtegels aan de Meerssenerweg waar het in 1883 begon, en in Limmel waar sinds de jaren zestig van de vorige eeuw de vloertegels worden gemaakt.

Twijfel
De ontslagronde midden 2025 voor 65 van de ongeveer 500 werknemers leidde in de gemeenteraad tot twijfel over de toekomst van Mosa. Ten onrechte blijkt nu. Maar het ontslaan van mensen blijft pijnlijk weet Willem Stas: 'Dat je afscheid moet nemen van mensen is heel vervelend, zeker omdat je weet dat ze sommigen al heel lang bij ons waren. Maar we moeten zo efficiënt mogelijk werken. Daarom is door het hele bedrijf, van top tot werkvloer gekeken: wie hebben we echt nodig. We moesten daarmee afscheid nemen van collega’s, al zou je dat natuurlijk liever niet doen.'